อังกฤษเป็นประเทศที่มองว่า การชุมนุมประท้วง เป็นเรื่องปกติเป็นส่วนหนึ่งของการใช้สิทธิในการแสดงความคิดเห็น ที่ปกติแล้ว รัฐบาลหรือฝ่ายปราบปราม จะไม่เข้าไปก้าวก่าย แต่ก็ไม่ใช่ว่า ผู้ชุมนุมประท้วงจะทำอะไรก็ได้ โดยไม่ต้องเกรงว่า จะถูกดำเนินคดีแต่อย่างใด

หลักการพื้นฐานของการชุมนุมประท้วงตามกฎหมายอังกฤษก็คือ กฎหมายอนุญาตให้ทำได้ แต่ต้องไม่ใช้ความรุนแรง ต้องไม่ทำลายทรัพย์สินของผู้อื่นและต้องไม่ไปขัดขวางสิทธิของผู้อื่นเช่นกัน

การชุมนุมประท้วงมีหลายรูปแบบ เช่น การประท้วงนัดหยุดงาน การประท้วงนโยบายหรือการกระทำของรัฐบาลหรือหน่วยงานของรัฐ หรือการประท้วงที่ไม่เกี่ยวข้องกับอังกฤษแม้แต่นิดเดียว เช่น การที่กลุ่มชาวทมิฬในอังกฤษ ออกมาชุมนุมประท้วงการปราบปรามกบฏพยัคฆ์ทมิฬของรัฐบาลศรีลังกา

ขอยกตัวอย่างเรื่องการนัดหยุดงาน เมื่อมีการนัดหยุดงาน กฎหมายอนุญาตให้คนงาน ชุมนุมประท้วงนายจ้างที่ด้านนอกเขตสถานที่ทำงานได้ แต่ผู้ประท้วงไม่มีสิทธิที่จะห้าม หรือขัดขวางไม่ให้คนงานคนอื่น ที่ไม่ได้เข้าร่วมการนัดหยุดงาน ไม่ให้เข้าไปในสถานที่ทำงาน  พูดขอร้องให้เขาร่วมหยุดงานได้ แต่ถ้าเขาไม่เอาด้วยและจะเดินเข้าไปทำงาน ก็ต้องปล่อยไป จะไปขัดขวางไม่ได้

ข้อสำคัญ ถ้ามีการใช้กำลังหรือใช้ความรุนแรงขัดขวาง ก็ถือว่า ละเมิดกฎหมายและอาจจะถูกตำรวจจับกุมดำเนินคดีได้

สำหรับเรื่องการชุมนุมประท้วงทั่วไป จนกระทั่งเมื่อสามสี่ปีก่อน ใคร ๆ ก็สามารถออกไปชุมนุมประท้วงที่ไหนก็ได้ ยกเว้นบางสถานที่ ที่กฎหมายระบุว่าเป็น “ สถานที่คุ้มครอง ” ที่ไม่อนุญาตให้มีการไปชุมนุมประท้วง  สถานที่เหล่านี้ได้แก่ ค่ายทหาร ฐานทัพและโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์

แต่เมื่อปี 2548และ2549 รัฐสภาอังกฤษได้ผ่านกฎหมายว่าด้วยการปราบปรามกลุ่มอาชญากรรมร้ายแรงและกฎหมายว่าด้วยการก่อการร้ายออกมาใช้บังคับ ซึ่งกฎหมายทั้งสองฉบับนี้ ได้เพิ่มจำนวนสถานที่คุ้มครองที่ไม่อนุญาตให้มีการไปชุมนุมประท้วงขึ้นอีกหลายแห่ง 

ส่วนใหญ่คือสถานที่ทำการทางการเมืองและความมั่นคง เช่น ถนนดาวนิ่งหรือดาวนิ่งสตรีท ซึ่งเป็นที่ตั้งของบ้านพักประจำตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอังกฤษ  พระราชวังเวสต์มินสเตอร์ หรืออาคารรัฐสภาที่หอนาฬิกาบิ๊กเบน  สำนักงานใหญ่ของหน่วยงานเอ็มไอไฟว์ หรือหน่วยปราบปรามการก่อการร้าย  และสำนักงานใหญ่ของเอ็มไอซิกส์ หรือหน่วยสืบราชการลับ หรือที่หลายคนเรียกว่า ที่ทำการของเจมส์บอนด์

สถานที่เหล่านี้ ใครบุกเข้าไปประท้วง ก็จะถูกจับกุมดำเนินคดีทันที  แต่ก่อนที่จะมีการออกกฎหมายสองฉบับนี้มานั้น ตำรวจจะจับกุมผู้ประท้วงที่บุกรุกเข้าไปในสถานที่ดังกล่าวไม่ได้ ถ้าหากว่า ผู้ประท้วงไม่ได้ไปก่ออาชญากรรมอื่น ๆ ด้วย เช่น เข้าไปทำลายข้าวของ และได้ยินยอมออกไปจากสถานที่นั้น ๆ ตามคำขอของตำรวจแต่โดยดี

อีกประเด็นหนึ่งของกฎหมายว่าด้วยการปราบปรามกลุ่มอาชญากรรมร้ายแรง ที่อยากจะกล่าวถึงก็คือ เรื่องการชุมนุมประท้วงบริเวณสถานที่สำคัญ ๆ ในใจกลางกรุงลอนดอน 

กฎหมายดังกล่าวให้อำนาจผู้บัญชาการตำรวจนครบาล ออกข้อบังคับขึ้นมา จำกัดสิทธิในการชุมนุมประท้วง ภายในรัศมีหนึ่งกิโลเมตรจากอาคารรัฐสภา ซึ่งก็ครอบคลุมไปถึง ถนนไวท์ฮอลล์ซึ่งเป็นที่ตั้งของกระทรวงทบวงกรมหลายแห่ง  ถนนดาวนิ่ง  อาคารกระทรวงมหาดไทยและกองบัญชาการตำรวจนครบาลหรือสก็อตแลนด์ยาร์ด เป็นต้น

แต่ไม่รวมจตุรัสทราฟัลการ์ ซึ่งเป็นสถานที่ชุมนุมประท้วงของประชาชนมาแต่ไหนแต่ไร ตามข้อบังคับที่ออกมานั้น ใครก็ตามที่ต้องการไปชุมนุมประท้วงหน้าสถานที่ดังกล่าว จะต้องยื่นคำขออนุญาตต่อ ผบช.น. ล่วงหน้าอย่างน้อยหกวัน หรือถ้าติดขัดจริง ๆ ก็ต้องไม่ต่ำกว่า 24 ชั่วโมงก่อนกำหนดการประท้วง  ใครฝ่าฝืนออกไปชุมนุมประท้วงโดยไม่ได้รับอนุญาต ก็อาจจะถูกตำรวจจับกุมตัวไปดำเนินคดีได้ตามกฎหมาย

แต่ไม่ว่ากฎหมายจะเปลี่ยนไปอย่างไรก็ตาม หลักการพื้นฐานที่กล่าวมาตั้งแต่แรก ก็ยังใช้บังคับอยู่ตลอด  คือผู้ประท้วงต้องไม่ใช้ความรุนแรง ต้องไม่ทำลายทรัพย์สินของผู้อื่นและต้องไม่ไปขัดขวางสิทธิของผู้อื่นเช่นกัน

**********************

หมายเหตุ  ฟังรายการโลกของเรา ทุกวันเวลา 19.30 – 20.00 น. ทางสถานีวิทยุเอฟเอ็ม 92.0 และรายการครอบครัวของเราทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 20.30 - 21.00 น. ทางสถานีวิทยุเอฟเอ็ม 105.0  หรือที่www.thaicr.org 

ที่มา มติชน