ในเชิงเศรษฐศาสตร์ปัจจุบัน การผลิตหรือจัดการสาธารณูปโภคพื้นฐานที่ส่วนกลาง แล้วส่งให้ประชาชนใช้ตามสายหรือท่อ เป็นวิธีที่คุ้มกว่าให้แต่ละครัวเรือนทำหน้าที่ผลิต/จัดการกันเอง

เราเห็นตัวอย่างเหล่านี้ในชีวิตประจำวัน

• ไฟฟ้า
• น้ำประปา
• โทรศัพท์
• ความร้อน (ประเทศไทยไม่มีแต่บางประเทศต้มน้ำร้อนแล้วส่งทางท่อ ทำหน้าที่แทนฮีตเตอร์)
• ความเย็น (แอร์ตึกขนาดใหญ่ส่งตามท่อ ไม่มีเครื่องปรับอากาศเองในห้อง)

ประชาชนไม่จำเป็นต้องรู้ว่าโรงไฟฟ้า โรงกรองน้ำประปาอยู่ที่ไหน ขอเพียงแค่มีท่อหรือสายส่งเข้าถึงอย่างสะดวก มีเสถียรภาพ ได้ใช้เสมอเมื่อต้องการ และมีคุณภาพอยู่ในระดับมาตรฐานตามที่คาดหวัง ก็เพียงพอแล้ว

คอมพิวเตอร์เองก็กำลังกลายมาเป็นหนึ่งในสาธารณูปโภคเหล่านี้ ถ้าพูดให้ถูกต้องระบุว่าเป็น "พลังประมวลผล" ของคอมพิวเตอร์ต่างหาก

คอมพิวเตอร์พีซีที่เราใช้กันทุกวันนี้ ดึงพลังงานผ่านทางสายไฟฟ้า และเชื่อมต่อกับระบบคอมพิวเตอร์อื่นๆ ผ่านสายโทรศัพท์ แต่การประมวลผลทั้งหมดยังเกิดขึ้นภายในกล่องสี่เหลี่ยมอยู่ และการที่คอมพิวเตอร์มีจำนวนมากขึ้นอย่างก้าวกระโดด ทำให้เกิดภาระในการบำรุงรักษา รวมถึงคอมพิวเตอร์พีซีส่วนใหญ่ถูกใช้ไม่คุ้มกับสมรรถนะที่มี (ภาษาเทคนิคเรียกว่ามี utilization ต่ำ) เพราะเรามักเปิดคอมพิวเตอร์ทิ้งไว้โดยไม่ทำงานอะไรให้เปลืองไฟเล่น ทำงานไม่คุ้มกับมูลค่าทรัพย์สินที่ซื้อมา

เมื่อความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีพัฒนาขึ้น จึงมีคนเสนอแนวคิดว่าทำไมเราไม่นำเอา "การประมวลผล" ไปรวมไว้ที่ส่วนกลาง แบบเดียวกับพลังงานหรือการสื่อสารล่ะ?

แนวคิดนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ สมัยที่คอมพิวเตอร์กำลังเริ่มต้นพัฒนาและมีราคาแพงมาก หน่วยงานมักมีคอมพิวเตอร์เมนเฟรมขนาดใหญ่ ที่มีพลังประมวลผลสูง (ในสมัยนั้น) เพียงเครื่องเดียว และให้พนักงานล็อกอินระยะไกลจากอุปกรณ์ที่เรียกว่า dumb terminal (มีเฉพาะจอภาพกับคีย์บอร์ด) เพื่อเข้าใช้งานยังเมนเฟรมเครื่องนั้น แต่เมื่อคอมพิวเตอร์พีซีพัฒนาขึ้นมาโดยมีสมรรถนะสูงขึ้น และราคาที่ถูกลง วิธีการใช้งานจึงเปลี่ยนมาเป็นผู้ใช้ทุกคนมีคอมพิวเตอร์เอง แต่เมื่อเทคโนโลยีด้านเซิร์ฟเวอร์ก้าวหน้า เราสามารถสร้างเซิร์ฟเวอร์ที่มีอัตราส่วนประสิทธิภาพต่อราคาได้ใกล้เคียงกับเมนเฟรมสมัยก่อน แนวโน้มจึงกลับไปเป็นแบบเดิมอีกครั้ง

ปัจจุบันในหน่วยงานวิจัยชั้นสูงของโลก หรือบริษัทไอทีขนาดใหญ่อย่างเช่นกูเกิล ได้มีการสร้างคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงโดยใช้เซิร์ฟเวอร์หลายตัวมาช่วยกันทำงาน โดยเรียกมันว่าระบบคลัสเตอร์ (cluster) หรือกริด (grid) ทำหน้าที่คอยให้บริการผู้ใช้เป็นล้านๆ คนโดยที่ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าระบบคลัสเตอร์เหล่านี้ตั้งอยู่ที่ไหน

ตัวอย่างที่ใกล้ตัวคือเว็บไซต์กูเกิลให้บริการผลการค้นหาหลายร้อยล้านหน้าในแต่ละวัน เบื้องหลังของบริการเหล่านี้คือเซิร์ฟเวอร์ประมาณ 450,000 เครื่องกำลังทำงานอยู่ตลอดเวลาตามศูนย์คอมพิวเตอร์ 6 แห่งของกูเกิลทั่วโลก ¹

การสร้างระบบคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูงระดับนี้ต้องใช้เงินลงทุนมหาศาล นอกจากด้านประสิทธิภาพของระบบแล้ว ความเสถียรก็เป็นสิ่งสำคัญ หน่วยงานเจ้าของระบบคอมพิวเตอร์เหล่านี้มีค่าใช้จ่ายในด้านพลังงาน การระบายความร้อน ค่าจ้างพนักงานที่เชี่ยวชาญการดูแลรักษา และอื่นๆ อีกมากมาย เพียงแต่มันเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า และหาคู่แข่งได้ยาก แทบไม่มีโอกาสเลยที่บริษัทเล็กๆ จะสามารถสร้างระบบคอมพิวเตอร์ที่มีเสถียรภาพสูงเท่ากับบรรดายักษ์ใหญ่ โดยให้ราคาที่สามารถแข่งขันกับยักษ์ใหญ่ได้ด้วย

ดังนั้นทางออกที่ win-win กันทุกฝ่าย ก็คือบริษัทยักษ์ใหญ่ขายพลังประมวลผลที่ตัวเองมีอยู่อย่างเหลือเฟือ (และยังใช้ไม่คุ้มค่ากับเงินลงทุนด้านโครงสร้างและฮาร์ดแวร์ที่จ่ายไป) ให้กับบริษัทเล็กๆ ที่อยากได้พลังประมวลผล แต่ไม่ต้องการเปลืองแรงเปลืองเงินสร้างระบบขึ้นมาเอง แถมยังได้เสถียรภาพในระดับเดียวกับยักษ์ข้ามชาติเหล่านี้อีกด้วย

บริษัทที่เป็นผู้นำในเรื่องนี้คือ Amazon.com

Amazon.com เป็นร้านขายหนังสือออนไลน์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก (ปัจจุบันหันมาขายสินค้าปลีกอย่างอื่นนอกจากหนังสือเพิ่มด้วย) Amazon ต้องลงทุนในเซิร์ฟเวอร์สำหรับระบบขายสินค้าเป็นเงินมหาศาล และพบว่ามีพลังประมวลผลและพื้นที่เก็บข้อมูลจำนวนมากไม่ถูกใช้ (แต่คอมพิวเตอร์ยังต้องเปิดกินไฟ เปลืองค่าดูแลรักษาอยู่) Amazon จึงนำเอาพลังประมวลผลและพื้นที่เก็บข้อมูลมาแบ่งขาย ในชื่อ Amazon EC2 (ย่อมาจาก Amazon Elastic Compute Cloud) และ Amazon S3 (Amazon Simple Storage Service) ตามลำดับ

Amazon S3 คิดราคาพื้นที่ 1GB ต่อเดือนเป็นเงิน 15 เซ็นต์ (ประมาณ 5 บาท) และคิดค่าโอนถ่ายข้อมูล (transfer) อีกต่างหาก ถ้าเราคิดราคาพื้นที่เก็บข้อมูลของฮาร์ดดิสก์ที่วางขายในท้องตลาดปัจจุบัน 160GB ราคาประมาณ 3,500 บาท ก็จะตก GB ละ 22 บาทตลอดอายุการใช้งานของฮาร์ดดิสก์ ถ้าคิดเทียบแบนนี้อาจรู้สึกว่า S3 แพง แต่ในความเป็นจริงแล้วค่าใช้จ่ายในการดูแลรักษา ค่าไฟฟ้า ค่าเชื่อมต่อเครือข่าย และค่าใช้จ่ายจิปาถะอื่นๆ นับรวมกันแพงกว่าค่าตัวฮาร์ดดิสก์มาก เมื่อ S3 เปิดให้บริการ หลายบริษัทที่มีความจำเป็นต้องใช้พื้นที่เก็บข้อมูลขนาดใหญ่จึงมองว่าคุ้มยิ่งกว่าคุ้ม

ถ้าดูรายชื่อลูกค้าของ S3 คงช่วยพิสูจน์แนวโน้มของอุตสาหกรรมได้ไม่น้อย เพราะชื่อชั้นลูกค้าอย่างไมโครซอฟท์หรือซีร็อกซ์คงช่วยรับประกันความน่าเชื่อถือได้เป็นอย่างดี ปัจจุบันมีบริษัทหน้าใหม่ที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับเว็บ ใช้บริการพื้นที่เก็บข้อมูลของ S3 เพื่อที่ตัวเองจะได้มุ่งเป้าสนใจเฉพาะ core business ของบริษัทเท่านั้น ไม่ต้องมายุ่งวุ่นวายกับการบริหารจัดการเซิร์ฟเวอร์

นอกจาก Amazon แล้ว บริษัทไอทียักษ์ใหญ่อีกแห่งที่มุ่งจับตลาดพลังประมวลผลคือ ซัน ไมโครซิสเต็มส์ โดยใช้บุคคลทั่วไปได้เช่าใช้ระบบกริดคอมพิวเตอร์ของซัน ในราคา 1 ดอลลาร์สหรัฐต่อซีพียูต่อชั่วโมง ²

ตัวอย่างที่ยกมาคงแสดงให้เห็นว่าวิธีคิดของอุตสาหกรรมไอทีกำลังเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง บริษัทเล็กๆ จะมีที่ยืนน้อยลงด้วยเหตุผลด้าน Economy of Scale ทำให้บริษัทใหญ่ได้เปรียบด้านฮาร์ดแวร์ เรื่องนี้ย่อมส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมไอทีของไทยอย่างมาก เนื่องจากบริษัทขนาดเล็กหรือกลางในประเทศ จะเจอกับคู่แข่งใหม่ชื่อกระเดื่องก้องโลกอย่างกูเกิล Amazon และซัน ที่ไม่สนใจว่าพรมแดนขอบเขตประเทศจะมีอยู่หรือไม่

อ้างอิง

1. ข้อมูลจาก Wikipedia
2. Sun Grid Compute Utility

นำมาจาก www.palawat.com