มนุษย์เป็นสัตว์ประหลาดชนิดหนึ่ง
กับสิ่งที่ตนเองได้มา มักไม่รู้จักถนอม

จวบจนสูญเสียไป กลับสำนึกเสียใจและปวดร้าวรันทด
มนุษย์...ไฉน...ชมชอบเคี่ยวเข็ญ ทรมานตนเอง ?  (1)

ระหว่างคนต่อคน
คล้ายบังเกิดสภาพการณ์อันประหลาดพิสดารและโง่เขลาเบาปัญญาชนิดหนึ่ง

พวกมันมักทำร้ายบุคคลอื่น เพื่อปกป้องตนเอง
ที่พวกมันทำร้าย ส่วนใหญ่เป็นบุคคลที่สนิสนมกับตนเองที่สุด

เนื่องเพราะ พวกมันเพียงทำร้ายคนเหล่านี้
กลับลืมเลือนไปว่า ขณะที่ทำร้ายคนเหล่านี้ เท่ากับทำร้ายตนเองด้วย

ความเสียหายที่พวกมันได้รับ อาจยังล้ำลึกกว่าบุคคลอื่นอีก  (1)

(1) จากนวนิยายเรื่อง "เพชฌฆาตดาวตก" แปลโดย น.นพรัตน์

(ภาพจาก chinesepainting.com )

บทศึกษา

ทุกคนล้วนมีคุณค่าในตัวเองโดยธรรมชาติ นี่เป็นคุณค่าประเภทแรก และทุกคนย่อมมีคุณค่าต่อบุคคลต่าง ๆ ที่แวดล้อมด้วย แต่อาจไม่เท่ากัน นี่เป็นคุณค่าประเภทที่สอง

ความประหลาดพิสดารของคนก็คือ ความคุ้นเคยและความใกล้ชิดสนิทสนม มักจะทำให้คนมองไม่เห็น หรือขาดความสำนึกตระหนักในคุณค่าของผู้อื่น ในประเภทที่สอง หรือรวมทั้งคุณค่าประเภทแรก

ความสัมพันธ์ระหว่าง สามี-ภรรยา, ระหว่างนายจ้าง-ลูกจ้าง, ระหว่างอาจารย์-ศิษย์, ระหว่างมิตรสหาย ระหว่างเพื่อนร่วมงาน และความสัมพันธ์ระหว่างคนประเภทอื่น ๆ ไม่น้อย แสดงถึงลักษณะเช่นนี้

ในขณะที่ยังไม่ได้มา คนจะทุ่มเทและต่อสู้เพื่อจะได้มา

แต่เมื่อได้มาแล้ว กลับไม่รู้จักรักถนอม

นอกจากไม่รักถนอมแล้ว ยังทำร้ายคนที่ตนเองได้มา เมื่อสูญเสียไป ก็กลับมาปวดร้าวรันทด

เพราะแท้จริง คนที่ตนเองทำร้าย ก็มักจะเป็นคนที่ใกล้ชิดกับตนเองมากที่สุด

เพราะแท้จริง คนที่พวกมันทำร้าย ก็มักจะเป็นคนที่เป็นรากฐานแห่งกำลังของมันเอง เป็นรากฐานแห่งความสุขและความสำเร็จของมันเอง 

เพราะแท้จริง คนที่พวกมันทำร้าย ก็มักจะเป็นมิตรสหาย หรือกระทั่งเป็นบุตรภริยาของมันเอง

เพราะแท้ที่จริง มันกำลังทำร้ายตนเองอย่างไม่คิดชีวิต

ในขณะที่มันเข้าใจว่า มันกำลังฟาดกระบี่ใส่ผู้อื่น แท้จริง กระบี่นั้น กลับฟาดใส่ตัวมันเอง

มีคำไทยโบราณว่า " ไก่หลงจิกปีก " ใช้อธิบายการต่อสู้ของไก่ชน ที่เมื่อต่อสู้กัน คอของไก่ 2 ตัวจะพันกัน ปีกของไก่สองตัวเกี่ยวกัน

มีบางครั้งที่ไก่ตัวแรก คิดว่ากำลังจิกปีกของไก่ตัวที่สอง แต่แท้จริง เป็นปีกของมันเองเมื่อปีกถูกจิก ก็เจ็บปวด เข้าใจว่า ไก่ตัวที่สองกำลังจิกปีกของตัวเอง ก็จะตอบโต้โดยการจิกปีกของไก่ตัวที่สองให้หนักขึ้น แต่ที่จิก กลับเป็นปีกของตัวเอง

นี่...ไยไม่ใช่ เป็นเรื่องที่ประหลาดพิสดาร !

นี่...ไยมิใช่ เป็นเรื่องที่โง่เขลาเบาปัญญา !

ธรรมชาติของคนประการหนึ่งคือ ต้องการให้ผู้ที่ใกล้ชิด ยอมรับคุณค่าของตนเองและไว้วางใจตนเอง แต่ในขณะที่พบความบกพร่อง หรือความผิดพลาดของผู้อื่นหรือเมื่อไม่สบอารมณ์ในพฤติกรรมของผู้อื่น คนก็มักจะลืมเลือนธรรมชาติข้างต้น

คนมักจะเข้าใจผู้อื่นไม่พอและเข้มงวดหรือเรียกร้องต่อผู้อื่น โดยไม่คำนึงถึงความใด ๆ

เพื่อจะได้ในสิ่งที่ตนต้องการ ใช้การตำหนิอย่างเกรี้ยวกราด ใช้การดูถูกและเยาะเย้ย ใช้การกดดัน บีบอัด สารพัดวิธี

ผลท้ายสุด นอกจากจะไม่ได้ในสิ่งที่ตนต้องการแล้ว กลับยังต้องสูญเสียคนที่ใกล้ชิดไปอีก

ด้วยเหตุนี้ โศกนาฎกรรม จึงคงคู่กับมนุษยชาติ มาทุกยุคทุกสมัย

คนโบราณเคยกล่าวถึง "คุณค่าของเกลือ" ว่า เมื่อจะต้มเนื้อ จึงจะรู้ถึงคุณค่าของเกลือ

วัตถุธาตุอย่างหนึ่ง ยังมีคุณค่าต่อชีวิตของมนุษย์ถึงเพียงนี้

ไฉนคน ๆ หนึ่ง จึงจะไม่มีคุณค่ายิ่งกว่าเกลือเล่า ?

สำนึกตระหนักในคุณค่าของผู้อื่น เรียนรู้ที่จะถนอมรักคนที่ใกล้ชิดที่เกี่ยวข้อง

และท่านจะพบว่า โลกของท่านจะมีความสุขและเบิกบานยิ่งขึ้น

ทั้งยังจะทำให้ความปวดร้าวรันทดและโศกนาฎกรรมไกลห่างจากชีวิตของท่าน

หมายเหตุ เผยแพร่ครั้งแรกในหนังสือมติชนสุดสัปดาห์ กย. 2531 แก้ไขปรับปรุง สค. 2552

อนุญาตให้นำงานในคอลัมน์นี้ ไปใช้ได้ตาม สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 3.0 ประเทศไทย