@ ความท้อแท้ ตึงเครียด เศร้าโศก เดือดดาล ร้อนรุ่ม
มิเพียงไม่มีส่วนแก้ไขเรื่องราว

มิหนำซ้ำ มักบันดาลให้ผู้คนก่อเกิดความเลินเล่อและผิดพลาดอย่างไม่น่าอภัย

คนผู้หนึ่ง ต้องรักษาจิดใจที่เบิกบานแจ่มใส
จึงสามารถคาดการณ์และตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง

@ จากนวนิยาย เรื่อง "พญามังกรเจ็ดดาว" แปลโดย น.นพรัตน์

(ภาพจาก fwmail )

บทศึกษา

การคาดการณ์และการตัดสินใจได้อย่างถูกต้องหมายถึง การคาดการณ์และตัดสินใจ ซึ่งสอดคล้องกับความเป็นจริงในเรื่องนั้น ๆและพิสูจน์จากการปฎิบัติ ในระยะต่อมาว่า ได้ผลตรงตามความมุ่งหมายของเรื่องนั้น ๆ

จะทำเช่นนี้ได้ต้องอาศัยจิตใจที่สงบ ที่เบิกบานแจ่มใส และที่ปลอดจากการรบกวนของอารมณ์ต่าง ๆ

จิตยิ่งสงบ ตั้งมั่นเท่าใด ก็จะเกิดปัญญาที่จะมองเห็น สิ่งทั้งหลายทั้งปวงตาม ที่เป็นจริงได้เท่านั้น

ดังพุทธภาษิต ที่ว่า

" สมาหิโต ยถา ภูตัง ปชานาติ "

แปลว่า เมื่อจิตสงบตั้งมั่นเป็นสมาธิแล้ว ย่อมเห็นสิ่งทั้งหลายทั้งปวง ตามที่เป็นจริง

สมาธิและปัญญา จึงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันและขึ้นต่อกันและกัน

" ความจริง " ตามความเข้าใจของคนทั่วไปนั้น หมายถึง ความรับรู้ของเขาต่อเหตุการณ์ หรือเรื่องราวอย่างใดอย่างหนึ่ง หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ สิ่งซึ่งปรากฎอยู่ในจิตใจของเขา เท่าที่เขารู้ เขาพอใจ และเขายึดถือว่าเป็นความจริง

หากเปรียบเทียบ ปัญญาของคนเหมือนแสงสว่าง ที่ส่องไปที่เหตุการณ์ หรือเรื่องราวอย่างใดอย่างหนึ่ง คนย่อมรู้หรือเข้าใจในเหตุการณ์ใด ๆ เพียงเท่าที่แสงสว่างหรือปัญญาของเขาเอื้ออำนวยให้

และคนจะถือว่า ความเข้าใจต่อเหตุการณ์ใด ๆ ของเขาคือความจริง ต่อมาเมื่อเวลาผ่านไป เขามีปัญญามากขึ้น เขามองเหตุการณ์เดียวกันนั้นอีก กลับเห็นไม่เหมือนกับที่เห็นในครั้งก่อน เขาก็จะถือว่าสิ่งที่เห็นใหม่นั้น ก็เป็นความจริง

ดังนั้น สิ่งที่เรียกว่า "ความจริง" ของเขา จึงเปลี่ยนไปตามพลังของแสงสว่างหรือตามปัญญาของเขา นั่นเอง

เป็นต้นว่า คนเห็นดอกกุหลาบสีแดง ก็มักเข้าใจว่า ความจริงคือ ดอกกุหลาบมีสีแดง แต่วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ ได้บอกเราว่า สีของดอกกุหลาบไม่ใช่สีแดง

ดอกกุหลาบ เพียงแต่มีสารชนิดหนึ่ง ซึ่งเมื่อได้รับแสงสว่างของดวงอาทิตย์หรือแสงไฟ ซึ่งเป็นแสงรวมของสี 7 สี (สเปคตรัม) จะดูดกลืนสีอื่นทั้งหมดไว้ และสะท้อนแต่เพียงแสงสีแดงเข้าสู่ตาของคนเรา

ดังนั้น หากเป็นแสงอย่างอื่น ส่องไปที่ดอกกุหลาบ หรือสัตว์อย่างอื่นมองเห็นดอกกุหลาบ ก็อาจไม่เห็นเป็นสีแดง ก็ได้

อารมณ์ที่มากระทบหรือรบกวนจิตใจของคนเรา มีจำนวนมากในชีวิตประจำวัน เป็นต้นว่า อารมณ์ท้อแท้ อารมณ์เศร้าโศก อารมณ์โกรธ หรือเดือดดาลร้อนรุ่ม อารมณ์โลภ อารมณ์ตึงเครียด หรืออารมณ์ที่ลุ่มหลงในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

อารมณ์เหล่านี้ เมื่อเข้าครอบงำจิตใจ จะบดบังสติปัญญา ทำให้เกิดความเลินเล่อ หรือกระทั่งมีความคิดเห็นที่วิปริตผิดธรรมดา

สำหรับผู้มีสติปัญญา จึงไม่คาดการณ์หรือตัดสินใจในสภาวะที่จิตใจของตน ถูกอารมย์ดังกล่าวเข้าครอบงำ

แต่จะรวบรวมจิตใจให้คืนสู่ความสงบและเบิกบานแจ่มใสเสียก่อน จึงค่อยพิจารณาตัดสินใจเรื่องราวต่าง ๆ

เรื่องที่น่าประหลาดใจก็คือว่า คนจำนวนไม่น้อย มักจะพิจารณาตัดสินใจเรื่องราวต่าง ๆ ในขณะหรือในภาวะที่ตนเองกำลังมีจิตใจที่ขุ่นมัวอยู่

ยิ่งถ้าเป็นการตัดสินใจในเรื่องใหญ่ ๆ ที่เกี่ยวพันกับความสำเร็จหรือล้มเหลวของตนเอง การหุนหันกระทำในภาวะดังกล่าว ก็อาจก่อความผิดพลาดและความเสียหายอย่างหนักหน่วงรุนแรง ที่แม้แต่ตนเอง ก็ยังคาดไม่ถึง

ความหายนะ ความล้มเหลว และความพ่ายแพ้ของคนจำนวนมากในอดีต ก็เกิดจากเหตุนี้

เรียนรู้ที่จะรักษาจิตใจให้สงบและเบิกบานแจ่มใส ท่านจึงสามารถมองเห็นสิ่งทั้งหลายทั้งปวงตามที่เป็นจริง บนพื้นฐานนั้น ท่านจึงสามารถคาดการณ์และตัดสินใจได้อย่างถูกต้อง

หมายเหตุ เผยแพร่ครั้งแรกใน มติชนสุดสัปดาห์ พฤษจิกายน 2531 แก้ไขปรับปรุง มกราคม 2553

อนุญาตให้นำงานในคอลัมน์นี้ ไปใช้ได้ตาม สัญญา อนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า 3.0 ประเทศไทย